Kennisflits 2026: 1 Secundair trauma bij adoptie- en pleegouders

Samenvatting Gera ter Meulen, 2026

Wanneer het trauma van je kind ook jou raakt: secundair trauma bij adoptie- en pleegouders

Wanneer adoptie- en pleegouders steeds worden blootgesteld aan extreme uitingen van trauma van hun adoptie- of pleegkind, kunnen zij zelf een ‘secundair trauma’ oplopen. Sinds 2013 wordt zo’n secundair trauma officieel erkend als diagnose.

Secundair trauma

Als een adoptie- of pleegkind in het verleden zulke moeilijke omstandigheden heeft meegemaakt dat het een complex trauma heeft opgelopen, is dat een enorme opgave voor adoptie- en pleegouders. Zo’n complex trauma kan bij een kind tot uiting komen in gedragsproblemen die horen bij een posttraumatische stressstoornis (PTSS), bij depressie of bij hechtingsproblemen. Hierdoor kan het kind overspoeld worden door emoties, impulsief reageren en moeite hebben met het omgaan met andere mensen. Dit kan veel vragen van adoptie- en pleegouders.  Wanneer zij herhaald en/of extreem blootgesteld worden aan de uitingen van het trauma van hun kind, kunnen zij zelf ook een trauma oplopen: een secundair trauma. Zo’n secundair trauma komt bij adoptie- en pleegouders vaker voor dan bij de algemene bevolking.

Wat betekent dit?

In deze studie wilde men weten wat zo’n secundair trauma voor adoptie- en pleegouders betekende. Daarvoor werd een literatuuronderzoek gedaan. Er werden 11 studies gevonden waarin adoptie- en pleegouders bevraagd zijn over wat zo’n secundair trauma voor hen betekende. Bij alle ouders in de studie had het kind geweld tegen hen gebruikt, hen afgewezen en was het emotioneel uit het dak gegaan, en dit gedurende een langere tijd. De ouders in deze studie beoordeelden het gedrag van hun kind door een traumabril, maar dat maakte de uitdagingen niet minder. Vaak raakten zij uitgeput en konden zij daardoor soms ook geen compassie meer opbrengen. De uitdagingen die zij vooral noemden waren:

·         Men had vaak onderschat hoe complex het omgaan met het trauma is en hoe groot de uitdagingen waren waar ze voor kwamen te staan. Hoe kun je een goede vader of moeder blijven, van je kind blijven houden en je eraan hechten, terwijl je ondertussen moet omgaan met de uitingen van het trauma van je kind? En hoe kun je daarbij zelf overeind blijven staan?

·         De constante, overweldigende behoefte van het kind kan ten koste gaan van je andere relaties. Dit kan leiden tot verminderde aandacht voor anderen, ook voor je partner en je andere kinderen. Daarnaast heeft je omgeving meestal geen idee van de uitdagingen waar je als ouders voor staat, en krijg je van die omgeving ook commentaar. Daardoor kun je aan jezelf gaan twijfelen en geïsoleerd raken, waardoor het nog moeilijker wordt.

·         Het conflict tussen aan de ene kant de liefde voor je kind en ervoor willen zorgen, en aan de andere kant het jezelf beschermen en afstand te nemen. Enerzijds is er de barrière die het trauma opwerpt tussen ouder en kind, anderzijds weet je dat juist verbinding de uitkomsten voor het kind kan verbeteren. Dat valt niet mee als je steeds afgewezen wordt.

·         Hoe balanceer je tussen compassie, opoffering en een gebroken hart?

Hulp

Adoptie- en pleegouders voelden zich vaak niet begrepen en tekortgedaan door professionals en door hun familie, vrienden en omgeving. Over het algemeen leidde dit onbegrip tot een slecht gevoel over zichzelf, het gevoel van een slechte ouder zijn, en tot meer isolatie. Steun van andere adoptie- en pleegouders was belangrijk, omdat men zich daar meer begrepen voelde. Toch blijft formele hulpverlening belangrijk, om het zelfvertrouwen en de geestelijke gezondheid van de ouders te verbeteren, maar ook hun relatie met hun kinderen.

O’Marah, R., Hodge, S., & Machin, L. (2025). Caring for Traumatized Children: A Systematic Review Exploring Experiences of Secondary Trauma and Compassion Fatigue Among Adoptive and Foster Parents. Adoption Quarterly, 1–31. https://doi.org/10.1080/10926755.2025.2557222